Pomiary elektryczne a ubezpieczenie

01 Najpierw ustal podstawę odmowy, a nie sam brak dokumentu

Przepis: według art. 805 k.c. świadczenie wiąże się z zajściem wypadku przewidzianego w umowie. Dopiero w tym zakresie bada się obowiązki ubezpieczającego i ubezpieczonego oraz ewentualne podstawy ograniczenia odpowiedzialności. Nie każda szkoda w budynku musi należeć do zakresu wykupionej ochrony, nawet gdy instalacja ma prawidłową dokumentację.

Wniosek z przepisów i zweryfikowanych OWU: przy zarzucie braku przeglądu nie wystarcza ustalenie, że w teczce zabrakło protokołu. Trzeba określić, czy wymaganej kontroli nie wykonano, na kim ciążył obowiązek oraz jaki był wpływ zaniechania na szkodę. Odrębnie ocenia się winę umyślną lub rażące niedbalstwo w rozumieniu art. 827 § 1 k.c. i korzystniejsze postanowienia umowy.

Brak dokumentu i niewykonanie badania to różne okoliczności. Jeżeli kontrola się odbyła, ale protokół zaginął, warto odtworzyć dokumentację u wykonawcy lub zarządcy. Jeżeli kontroli nie było, późniejsze badanie nie stanie się dowodem, że została wykonana wcześniej. Protokół powinien opisywać rzeczywisty zakres i datę badania.

Obowiązek kontroli budynku istnieje niezależnie od ubezpieczenia. Dla instalacji elektrycznej art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przewiduje badanie w ramach kontroli co najmniej raz na 5 lat. Pełne wyjaśnienie terminów znajduje się na stronie jak często wykonywać pomiary. Klauzula korzystna dla ubezpieczonego nie uchyla tego obowiązku.

02 Art. 826 i 827 k.c. dotyczą różnych zachowań

Przepis – zachowanie po zdarzeniu: art. 826 wymaga użycia dostępnych środków do ratowania przedmiotu ubezpieczenia i ograniczania szkody. Nie jest podstawą obowiązku wykonywania przeglądów przed pożarem. Rozdzielenie tych etapów ma znaczenie, ponieważ ustawowy skutek dotyczy szkód powstałych z określonego zaniechania.

Art. 826 § 4 przewiduje zwrot kosztów celowych środków ratowniczych w granicach sumy ubezpieczenia, choćby środki okazały się bezskuteczne; umowa może przewidywać rozwiązania korzystniejsze. Nie należy z obowiązku zabezpieczenia śladów szkody wyprowadzać zakazu podjęcia niezbędnych działań ratowniczych.

Przepis – wyrządzenie szkody: art. 827 § 1 wiąże skutek z umyślnością albo rażącym niedbalstwem. Nie zawiera automatycznej sankcji za sam brak protokołu z instalacji.

Orzecznictwo: Sąd Najwyższy w wyroku z 29 stycznia 2009 r., V CSK 291/08, odróżnił rażące niedbalstwo od zwykłego braku należytej staranności. Chodzi o kwalifikowaną postać zaniedbania ocenianą w okolicznościach konkretnej sprawy. Wyrok dotyczył autocasco; nie jest orzeczeniem o braku pomiarów elektrycznych.

Granica obowiązku i swobody umowy: art. 826 i 827 nie wymagają dokumentu o nazwie „protokół do ubezpieczenia”. Z kolei art. 807 § 1 stanowi, że postanowienia OWU lub umowy sprzeczne z przepisami o umowie ubezpieczenia są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki. Samego zapisu wyłączenia nie można więc czytać w oderwaniu od Kodeksu cywilnego.

03 Co rzeczywiście zapisano w konkretnych OWU

Poniższe fragmenty to postanowienia wzorców umownych, nie przepisy dla całego rynku. Nazwa produktu nie wystarcza do dopasowania klauzuli: należy sprawdzić wersję dołączoną do swojej umowy, przedmiot ochrony i ewentualne zmiany indywidualne. Podajemy wzorce sprawdzone w bazie faktów na 6 września 2026 r.

PZU Dom – przegląd i wpływ zaniedbania na wypadek

Ogólne warunki ubezpieczenia PZU Dom, druk 5A02/XVI, uchwała UZ/221/2025 z 2 września 2025 r., obowiązujące według strony produktowej od 1 października 2025 r. W rozdziale dotyczącym domu jednorodzinnego, mieszkania i ruchomości domowych § 10 nakłada m.in. obowiązek utrzymywania mienia w należytym stanie technicznym oraz wykonywania przeglądów i kontroli.

§ 9 ust. 6 pkt 1 odnosi wyłączenie do niewykonania przeglądów wymaganych prawem, jeżeli obowiązek należał do ubezpieczonego. Zawiera zdanie: „To wyłączenie nie dotyczy sytuacji, gdy niedopełnienie tego obowiązku nie miało wpływu na wystąpienie wypadku ubezpieczeniowego”. Trzeba je czytać razem z odesłaniami do § 6 ust. 2 i § 10, a nie jako samodzielny, bezwarunkowy zakaz wypłaty.

InterRisk – dopuszczone dokumenty nie ograniczają się do protokołu

Ogólne Warunki Ubezpieczenia „Bezpieczny Dom w InterRisk”, uchwała 01/20/01/2026 z 20 stycznia 2026 r., plik oznaczony jako obowiązujący od lutego 2026 r. W § 10 ust. 5 pkt 4 właściwych OWU, a nie załącznika, zapisano, że przeglądy „mogą być udokumentowane protokołem, paragonem, rachunkiem lub fakturą”.

To postanowienie określa dopuszczone formy udokumentowania przeglądu w tym wzorcu. Nie zmienia zawartości protokołu wymaganego przy kontroli budowlanej. Paragon nie zawiera tego samego materiału technicznego co protokół z wynikami, zakresem i oceną instalacji.

Klauzula o zaniechaniu obowiązkowych przeglądów, § 21 ust. 2 pkt 5, uzależnia wyłączenie od tego, czy obowiązek należał do ubezpieczającego lub ubezpieczonego oraz czy miał wpływ na powstanie szkody. Sąsiednie punkty tego paragrafu mają inne brzmienie; warunku z punktu o przeglądach nie należy przedstawiać jako dosłownego tekstu wszystkich wyłączeń.

ERGO Hestia Moja Firma – ograniczone rozszerzenie ochrony

Ogólne Warunki Ubezpieczeń pozakomunikacyjnych Moja Firma, C-MF-PK-01/25, obowiązujące dla umów zawieranych od 1 kwietnia 2025 r., są wzorcem firmowym. § 30 pkt 2 wymaga terminowych przeglądów urządzeń i instalacji przewidzianych prawem, a § 36 ust. 1 dotyczy niedopełnienia obowiązków z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, jeśli wpłynęło ono na powstanie lub rozmiar szkody albo uniemożliwiło ustalenie przyczyny zdarzenia lub jego okoliczności.

§ 36 ust. 2 przewiduje wypłatę mimo wskazanego tam niedopełnienia obowiązku przeglądów, do 50 % sumy ubezpieczenia budynku, którego wiek nie przekracza 50 lat. Alternatywa działa niezależnie od wieku budynku, jeśli w ostatnich 20 latach urządzenia i instalacje wymagające przeglądów zostały wymienione, a po wymianie wykonano ich przegląd lub wymagane prawem pomiary. To limit konkretnego rozszerzenia, liczony od sumy ubezpieczenia budynku; nie obietnica wypłaty połowy każdej szkody ani reguła ubezpieczenia prywatnego domu.

04 Odmowa, zmniejszenie, regres i brak skutku to różne sytuacje

Przewiń tabelę w bok, aby zobaczyć pozostałe kolumny.

W przypadku zarzutu niewykonania kontroli domu trzeba również poprawnie rozpoznać sam obowiązek budowlany. Zwolnienie domu jednorodzinnego z części kontroli rocznej nie obejmuje badania pięcioletniego. Szczegóły opisujemy przy pomiarach w domu.

05 Protokół pomaga wykazać staranność, ale nie zastępuje ustalenia przyczyny

Praktyka dokumentowania: użyteczny protokół identyfikuje instalację i zbadane obwody, określa datę, zakres, wyniki, ocenę oraz zalecenia. Dokumentacja napraw i ponownych sprawdzeń pozwala dodatkowo wykazać, co zrobiono po wykryciu usterki. Protokół z zaleceniem, którego nie wykonano, opisuje inną sytuację niż protokół uzupełniony dowodem usunięcia nieprawidłowości.

Orzecznictwo – przykład dotyczący instalacji elektrycznej: w wyroku SA w Lublinie z 5 grudnia 2025 r., I ACa 1212/25, wcześniejsze pomiary bez stwierdzonych nieprawidłowości wspierały stanowisko ubezpieczonej w sporze po pożarze kurnika. Ubezpieczyciel nie wykazał zarzucanego związku wadliwych bezpieczników z pożarem, a jego apelację oddalono. Sprawa obejmowała obowiązkowe ubezpieczenie budynków rolniczych obok umowy dobrowolnej; nie jest wzorem rozstrzygnięcia każdej szkody mieszkaniowej.

Orzecznictwo – granica tego wniosku: w sprawie SA w Łodzi z 30 stycznia 2018 r., I ACa 721/17, ubezpieczony przegrał po wybuchu gazu. Sąd oceniał łącznie samodzielne odłączenie kuchenki bez trwałego zaślepienia rury, brak próby szczelności i brak kontroli. Była to instalacja gazowa, a niewykonywanie przeglądów stanowiło jedno z kilku zaniedbań. Wyrok pokazuje znaczenie rzeczywistego zachowania i związku ze szkodą.

06 Po pożarze potrzebne są ślady, dokumenty i uzasadniona decyzja

Praktyka branżowa: ustalenie przyczyny szkody może wymagać opinii z zakresu pożarnictwa i elektrotechniki. Biegły opisuje mechanizm zdarzenia; prawna ocena winy w sporze sądowym należy do sądu. Dane zbiorcze o pożarach od instalacji nie ustalają przyczyny konkretnego pożaru.

Przepis: art. 29 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zobowiązuje zakład do poinformowania osoby występującej z roszczeniem, jakie dokumenty są potrzebne, w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Nie istnieje jedna wynikająca z tego artykułu lista załączników właściwa dla każdej szkody.

Propozycja organizacyjna: do rozmowy o dokumentacji przygotuj polisę i właściwe OWU, wcześniejsze protokoły, zalecenia oraz potwierdzenia napraw. Zbierz dostępne materiały opisujące zdarzenie i uszkodzenia, dokumenty pozwalające ustalić zakres szkody oraz korespondencję z zakładem. Zawartość dokumentu technicznego rozwijamy na stronie o protokole z pomiarów.

Postanowienie konkretnego wzorca: opisane wyżej OWU „Bezpieczny Dom w InterRisk”, oznaczone jako obowiązujące od lutego 2026 r., w § 11 ust. 1 pkt 8 ograniczają zmiany przed oględzinami. Przewidują wyjątek dla zabezpieczenia mienia lub zmniejszenia szkody oraz sytuacji, gdy InterRisk nie podjął czynności likwidacyjnych w ciągu 5 dni roboczych od powiadomienia. To zapis tego wzorca; nie należy przypisywać tego terminu wszystkim umowom. Przy działaniach dotyczących uszkodzonej instalacji trzeba uwzględnić bezpieczeństwo i potrzebę zachowania materiału do ustalenia przyczyny.

Przepis: całkowita lub częściowa odmowa wymaga pisemnego wskazania okoliczności i podstawy prawnej oraz pouczenia o drodze sądowej – art. 29 ust. 5. Ust. 6 daje wskazanym w nim uprawnionym dostęp do informacji i dokumentów z postępowania. Pozwala to sprawdzić, na jakich ustaleniach technicznych i postanowieniach umowy oparto decyzję; nie jest gwarancją zmiany rozstrzygnięcia.

07 Dom, firma i najem – sprawdź, czyj obowiązek dotyczy polisy

W domu jednorodzinnym kontrolę budynku zapewnia właściciel lub zarządca. Przy wynajętym lokalu trzeba odróżnić jego obowiązki od obowiązków najemcy i zakresu ochrony poszczególnych przedmiotów. Klauzula uzależniająca skutek od obowiązku należącego do ubezpieczonego wymaga właśnie takiego ustalenia; nie wystarczy wskazać, że szkoda wydarzyła się w lokalu najemcy.

W firmie poza kontrolą budynku działają przepisy bhp, zasady eksploatacji urządzeń i ustalenia umowne. Przykładu z OWU „Moja Firma” nie przenosi się na polisę mieszkaniową ani na dowolne ubezpieczenie przedsiębiorstwa. Organizację tych zakresów opisujemy przy pomiarach w firmie.

Przepis dotyczący informacji przy zawieraniu umowy: art. 815 § 1 k.c. obejmuje znane ubezpieczającemu okoliczności, o które zakład zapytał w formularzu oferty lub innych pismach przed zawarciem umowy. Jeżeli pojawiło się pytanie o kontrolę instalacji, odpowiedź powinna odpowiadać rzeczywistemu stanowi. Nie ustalamy, jakie pytania zawierają formularze poszczególnych zakładów na podstawie samych OWU; formularze nie były objęte zweryfikowaną bazą.

Wymaganie zgłoszone przez bank lub leasingodawcę również trzeba odnieść do konkretnej umowy i żądanego dokumentu. Nie podajemy uniwersalnej listy takich wymagań. Warunek finansowania, zakres ochrony ubezpieczeniowej i ustawowa kontrola obiektu wymagają osobnego odczytania właściwych dokumentów.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 805, art. 807, art. 815, art. 818 oraz art. 826–828 (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.).
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, art. 61, art. 62 i art. 62a (Dz.U. 2026 poz. 524 t.j. ze zm.); GUNB, Kontrole stanu technicznego obiektów, odczyt 6 września 2026 r.
3. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, art. 29 (Dz.U. 2025 poz. 1526 t.j. ze zm.).
4. PZU SA, Ogólne warunki ubezpieczenia PZU Dom, druk 5A02/XVI, uchwała UZ/221/2025 z 2 września 2025 r., obowiązujące od 1 października 2025 r.; § 9 ust. 6 pkt 1 i § 10.
5. InterRisk TU SA Vienna Insurance Group, Ogólne Warunki Ubezpieczenia „Bezpieczny Dom w InterRisk”, uchwała 01/20/01/2026 z 20 stycznia 2026 r., plik oznaczony jako obowiązujący od lutego 2026 r.; § 10 ust. 5 pkt 4, § 11 ust. 1 pkt 5 i 8, § 21 ust. 2 pkt 5 właściwych OWU.
6. Sopockie TU ERGO Hestia SA, Ogólne Warunki Ubezpieczeń pozakomunikacyjnych Moja Firma, C-MF-PK-01/25, dla umów zawieranych od 1 kwietnia 2025 r.; § 30 pkt 2, § 36 i § 53.
7. Orzeczenia: SN z 29 stycznia 2009 r., V CSK 291/08; SA w Lublinie z 5 grudnia 2025 r., I ACa 1212/25; SA w Łodzi z 30 stycznia 2018 r., I ACa 721/17. Pełne uzasadnienia w bazie SAOS, sprawdzone w bazie faktów na 6 września 2026 r.
8. T. Sawicki, Kosztowne błędy biegłego, Przegląd Pożarniczy, 29 września 2017 r. – praktyka opiniowania przyczyn pożaru.